Astronomia artikuluak

Aurorak Uranon

2012/04/18 Etxebeste Aduriz, Egoitz - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

NASAren Hubble teleskopioak Uranoko auroren irudiak hartu ditu. 2011ko azaroan detektatu zituzten puntu zuri gisa ikusten diren bi aurora, eta berriki eman dute haien berri. Uranoren Ipar polo magnetikoan izan ziren, eta minutu batzuk baino ez zuten iraun. Lehenago, 1986an, Voyager zundak ere hartu zituen Uranon auroren irudiak; baina, geroztik, ez...

Gehiago

Ilargia Lurraren zati bat da

2012/03/28 Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Zientzialariek uste dute Lurrak eta Theiak —Marteren tamaina zuen planeta bat— izandako talka batek sortu zuela Lurrak eta Ilargiak osatzen duten sistema. Talkaren ondorioz, materia asko geratu zen Lurraren inguruko orbitan, magma asko; grabitatearen eraginez, magma hori elkartu egin pixkanaka, eta Ilargia osatu zen. Baina ez zegoen argi zenbat mag...

Gehiago

Uhinak bihurritu eta banda zabaldu

2012/03/23 Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Irrati-frekuentziako uhinak bihurrituta banda-zabalera handitu daiteke telekomunikazioetan. Horren zailtasuna uhinen emisioan eta hartzean datza, uhinak igorri ahala biratu behar direlako; eta biratze horri antzemateko, antena-sistema bat behar da. Suediako eta Italiako fisikari batzuek lortu dute efektu hori zazpi metroko distantziara zeuden bi pu...

Gehiago

Pulsar bitarren balazta-mekanismo indartsua agerian

2012/03/01 Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Milisegundoen kategoriako pulsar bitarrak zerk balaztatzen dituen argitu du Bonngo Unibertsitateko Thomas M. Tauris ikertzaileak. Science aldizkarian argitaratu duenez, pulsarraren magnetosfera hedatzea da errotazio-abiadura murriztearen erantzulea. Ikaragarri azkar biratzen diren neutroi-izarrak dira pulsarrak; milisegundoen kategoriakoek 100 e...

Gehiago

Iparrizarra, geroz eta argalagoa

2012/02/06 Carton Virto, Eider - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Lurraren Ipar polo geografikoarekin lerrokatuta dagoelako, egonkor, iparrorratz gisa erabili da mendetan Iparrizarra. Polaris gertutik aztertzen duten astronomoentzat, ordea, ez da hain izar egonkorra: distira hartu eta galdu egiten du lau eguneko ziklotan, eta, argitaratu den azken ikerketaren arabera, Lurraren masa adina gas galtzen du urtero —iz...

Gehiago

Artista baten begirada urrutiko munduetara

2012/01/01 Roa Zubia, Guillermo - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa

Luis Calçada portugaldarra da, baina Munichen bizi da, Alemanian. "Lanekoekin ingelesez egiten dut", esaten du barrez, "nire alemana oso txarra da". Baina gizon bizkorra da; astronomoa eta artista da, eta bi espezialitate horiek konbinatuz egiten du lan. Munichen dihardu lanean ESO erakundeak bertan duelako Education and Public Outreach ...

Gehiago

Galaxia espiralen errotazio misteriotsua

2012/01/01 Joan Font - Kanarietako Astrofisika Institutuko postdoc ikertzaileaIAC | John Beckman - CSIC eta Kanarietako Astrofisika Institutuko ikerketa-irakaslea CSIC, IAC | Miguel Querejeta - Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Astrofisikako ikaslea (UCM). Kanarietako Astrofisika Institutuko udako ikerketa-bekaduna (IAC)

Unibertsoan guztia mugitzen ari dela esan genezake, gorputz oro beste zerbaiten inguruan biraka dabilela: Ilargia Lurraren inguruan; Lurra Eguzkiaren inguruan; baita Esnebideko izar guztiak, gure Eguzkia barne, zentro galaktikoaren inguruan higitzen direla ere jakin badakigu. Dantza kosmiko horretan, galaxia espiralen errotazioak ezusteko itzel...

Gehiago